TỪ 01/07/2026: NHỮNG TRƯỜNG HỢP DOANH NGHIỆP CÓ THỂ BỊ CƠ QUAN THUẾ ẤN ĐỊNH THUẾ

Thuế là một trong những lĩnh vực doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm bởi chỉ một sai sót trong quá trình kê khai hoặc quản lý hồ sơ cũng có thể dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý và tài chính. Từ ngày 01/07/2026, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực với nhiều quy định mới liên quan đến ấn định thuế. Vậy trường hợp nào bị ấn định thuế, căn cứ ấn định thuế được quy định ra sao và người nộp thuế cần lưu ý những gì? Hãy cùng GD WORLD tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

Thuế: Các trường hợp bị ấn định thuế từ ngày 01/07/2026 theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15

Ấn định thuế là gì?

Ấn định thuế là biện pháp quản lý do Cơ quan thuế áp dụng để xác định số thuế phải nộp hoặc các yếu tố làm căn cứ tính thuế trong những trường hợp pháp luật quy định. Việc ấn định được thực hiện khi người nộp thuế không thực hiện đúng nghĩa vụ kê khai, cung cấp thông tin hoặc hồ sơ không đủ cơ sở để xác định chính xác nghĩa vụ thuế.

Khái niệm ấn định thuế

Theo Luật Quản lý thuế, việc ấn định thuế không phải là hình thức xử phạt mà là biện pháp nhằm xác định đúng nghĩa vụ thuế trong trường hợp dữ liệu kê khai không đầy đủ hoặc không bảo đảm tính trung thực. Sau khi xác định số thuế phải nộp, nếu phát hiện hành vi vi phạm thì cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể áp dụng các chế tài xử phạt theo quy định.

Khi nào Cơ quan thuế được quyền ấn định thuế?

Cơ quan thuế chỉ được áp dụng biện pháp ấn định thuế trong các trường hợp do pháp luật quy định. Việc xác định số thuế phải nộp phải dựa trên căn cứ, dữ liệu và thông tin thu thập được, bảo đảm tính khách quan, minh bạch và đúng quy định của Luật Quản lý thuế.

Căn cứ ấn định thuế theo Luật Quản lý thuế mới

Việc Cơ quan thuế thực hiện ấn định thuế không dựa trên nhận định chủ quan mà phải căn cứ vào các tài liệu, dữ liệu và thông tin liên quan đến hoạt động của người nộp thuế. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh.

Nguyên tắc xác định số thuế phải nộp

Khi thực hiện ấn định, cơ quan thuế phải căn cứ vào quy định của pháp luật thuế hiện hành, dữ liệu quản lý thuế, hồ sơ khai thuế, tài liệu do người nộp thuế cung cấp và các nguồn thông tin hợp pháp khác để xác định nghĩa vụ thuế phù hợp với thực tế phát sinh.

Các căn cứ để Cơ quan thuế thực hiện ấn định thuế

Một số căn cứ thường được sử dụng gồm hồ sơ đăng ký thuế, hồ sơ khai thuế, sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ, dữ liệu hóa đơn điện tử, kết quả thanh tra, kiểm tra, cơ sở dữ liệu của ngành Thuế và thông tin từ các cơ quan, tổ chức có liên quan. Việc sử dụng đồng thời nhiều nguồn dữ liệu giúp nâng cao tính chính xác trong quá trình xác định nghĩa vụ thuế.

Căn cứ ấn định thuế theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và nguyên tắc xác định nghĩa vụ thuế của người nộp thuế

Trường hợp nào bị ấn định thuế?

Đây là nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhất khi tìm hiểu quy định mới. Việc nắm rõ trường hợp nào bị ấn định thuế sẽ giúp doanh nghiệp chủ động rà soát hệ thống kế toán, hạn chế các rủi ro về thuế trong quá trình hoạt động.

Không đăng ký thuế theo quy định

Doanh nghiệp hoặc cá nhân thuộc diện phải đăng ký thuế nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định có thể bị Cơ quan thuế áp dụng biện pháp ấn định thuế. Ngoài việc xác định lại nghĩa vụ thuế, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Không nộp hồ sơ khai thuế hoặc kê khai không trung thực

Trường hợp không nộp hồ sơ khai thuế, kê khai thiếu doanh thu, kê khai sai chi phí hoặc cung cấp thông tin không đúng thực tế làm ảnh hưởng đến số thuế phải nộp đều có nguy cơ bị ấn định thuế. Đây là nhóm vi phạm phổ biến mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Không xuất trình sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ

Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, nếu người nộp thuế không cung cấp hoặc không xuất trình đầy đủ sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ theo yêu cầu thì cơ quan quản lý có thể xác định nghĩa vụ thuế bằng biện pháp ấn định theo quy định.

Không chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế

Việc không phối hợp, cản trở hoặc không chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra của Cơ quan thuế cũng là một trong những trường hợp có thể bị áp dụng biện pháp ấn định thuế nhằm bảo đảm việc xác định đúng nghĩa vụ thuế phải nộp.

Kê khai doanh thu, chi phí hoặc giá trị giao dịch không đúng thực tế

Nếu doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thấp hơn thực tế, hạch toán chi phí không đúng quy định hoặc điều chỉnh giá trị giao dịch nhằm giảm nghĩa vụ thuế thì cơ quan thuế có quyền rà soát, xác định lại các yếu tố tính thuế theo quy định của pháp luật.

Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp

Việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc hóa đơn không phản ánh đúng bản chất của giao dịch kinh tế không chỉ làm phát sinh rủi ro về xử phạt mà còn có thể trở thành căn cứ để cơ quan thuế xác định lại nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Không thực hiện đúng quy định về giao dịch liên kết

Đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, việc không lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin theo quy định cũng có thể dẫn đến việc cơ quan thuế xác định lại số thuế phải nộp.

Cơ quan thuế thực hiện ấn định thuế trong các trường hợp doanh nghiệp kê khai không đúng quy định

Cơ quan thuế căn cứ vào đâu để xác định số thuế phải nộp?

Để bảo đảm tính khách quan, Cơ quan thuế sẽ đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu khác nhau thay vì chỉ dựa trên hồ sơ do doanh nghiệp cung cấp. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và hạn chế tình trạng thất thu ngân sách.

Hồ sơ, dữ liệu và thông tin quản lý thuế

Nguồn dữ liệu có thể bao gồm hồ sơ khai thuế, dữ liệu hóa đơn điện tử, sổ kế toán, chứng từ, thông tin từ ngân hàng, cơ quan hải quan, cơ quan đăng ký kinh doanh và các cơ quan nhà nước có liên quan theo quy định của pháp luật.

Ý nghĩa đối với người nộp thuế

Việc lưu trữ hồ sơ đầy đủ, kê khai trung thực và xây dựng hệ thống kế toán minh bạch sẽ giúp người nộp thuế chứng minh tính chính xác của số liệu, đồng thời giảm thiểu nguy cơ bị áp dụng biện pháp ấn định thuế.

Người nộp thuế cần làm gì để tránh bị ấn định thuế?

Việc tuân thủ đúng quy định ngay từ đầu luôn là giải pháp hiệu quả nhất để hạn chế các rủi ro liên quan đến thuế. Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình quản lý chứng từ và kiểm soát dữ liệu kế toán ngay từ khi thành lập.

Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế

Doanh nghiệp cần đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế đúng thời hạn; sử dụng hóa đơn hợp pháp; lưu trữ đầy đủ sổ sách, chứng từ và chủ động phối hợp với cơ quan quản lý khi được yêu cầu giải trình hoặc kiểm tra.

Chủ động rà soát hệ thống kế toán

Việc kiểm tra định kỳ hồ sơ kế toán, doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế sẽ giúp doanh nghiệp phát hiện sớm sai sót để kịp thời điều chỉnh, giảm thiểu nguy cơ bị truy thu hoặc áp dụng các biện pháp quản lý thuế.

Những lưu ý doanh nghiệp cần biết khi bị ấn định thuế

Khi nhận được quyết định liên quan đến ấn định thuế, doanh nghiệp cần bình tĩnh rà soát hồ sơ, đối chiếu số liệu và chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh nếu có căn cứ giải trình. Trong trường hợp không đồng ý với quyết định của cơ quan có thẩm quyền, người nộp thuế có quyền thực hiện các thủ tục khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật.

Lưu ý từ GD WORLD

Doanh nghiệp không nên chờ đến khi bị thanh tra hoặc kiểm tra mới rà soát hồ sơ. Việc xây dựng hệ thống kế toán đúng chuẩn, lưu trữ chứng từ đầy đủ và cập nhật kịp thời các quy định mới sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro phát sinh trong quá trình hoạt động.

Người nộp thuế cần làm gì để tránh bị ấn định thuế và tuân thủ đúng quy định pháp luật về thuế

Câu hỏi thường gặp về ấn định thuế (FAQ)

Ấn định thuế có phải là xử phạt không?

Không. Đây là biện pháp xác định nghĩa vụ thuế trong các trường hợp pháp luật quy định. Nếu phát hiện hành vi vi phạm, việc xử phạt sẽ được xem xét theo quy định riêng.

Người nộp thuế có được giải trình không?

Có. Người nộp thuế có quyền cung cấp hồ sơ, tài liệu và giải trình để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Luật Quản lý thuế mới có hiệu lực từ khi nào?

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, là cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động quản lý thuế trong giai đoạn mới.

Kết luận

Việc hiểu đúng các quy định về thuế, đặc biệt là căn cứ ấn định thuế, trường hợp nào bị ấn định thuế và trách nhiệm của người nộp thuế sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro, tuân thủ đúng quy định của Cơ quan thuế và xây dựng nền tảng tài chính minh bạch, bền vững. Chủ động cập nhật chính sách thuế mới không chỉ giúp hạn chế các khoản truy thu, xử phạt mà còn tạo lợi thế trong quá trình phát triển doanh nghiệp.

Cần tư vấn về thuế? Liên hệ GD WORLD ngay hôm nay

Nếu bạn cần tư vấn chi tiết theo thực trạng kinh doanh của mình, hãy liên hệ ngay Zalo GD WORLD hoặc đăng ký nhận tin ở phía dưới để cập nhật nhanh những quy định mới nhất.

Kiểm toán – Kế toán – Thuế – Thành lập doanh nghiệp – Visa/Giấy phép lao động

CÔNG TY TNHH GD WORLD

📞 Hotline: 0931 474 003 – 0931 424 003

📧 Email: customer@gdservice.com.vn

GD WORLD đồng hành cùng doanh nghiệp trong các lĩnh vực kiểm toán, kế toán, thuế, đăng ký doanh nghiệp và giải pháp vận hành, giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững.